Uchunguzi wa Mikopo ya Wanafunzi Kuchunguza Kama Mfumo 'Sio wa Haki'

Wabunge wameanzisha uchunguzi kuhusu mfumo wa mikopo ya wanafunzi baada ya kuongezeka kwa wasiwasi kuhusu masharti ya ulipaji na kuongezeka kwa kuchanganyikiwa miongoni mwa wahitimu.

Kamati ya Hazina itachunguza kama maamuzi ya hivi karibuni ya sera, ikiwa ni pamoja na kufungiwa kwa kizingiti cha ulipaji kwa wahitimu wengi nchini Uingereza, ni ya haki.

Uchunguzi pia utazingatia kama masharti ya ulipaji yanabaki kuwa ya kuridhisha yanapozingatiwa pamoja na kodi pana inayowakabili wahitimu, kama vile kodi ya mapato.

Kulingana na Idara ya Elimu ilisema mabadiliko hayo yalibuniwa ili "kuwalinda walipa kodi na wanafunzi".

Uchunguzi utatathmini mipango yote ya mikopo ya wanafunzi. Hata hivyo, utata wa hivi karibuni umejikita katika mikopo ya Mpango wa 2, ambayo ilitolewa Uingereza kati ya Septemba 2012 na Julai 2023 na bado inatumika Wales.

Chini ya Mpango wa 2, wahitimu hulipa 9% ya mapato yaliyo juu ya kizingiti cha ulipaji. Katika Bajeti ya Novemba, Chansela Rachel Reeves alithibitisha kuwa kizingiti hicho kitazuiwa kwa pauni 29,385 kati ya 2027 na 2030 badala ya kupanda kutokana na mfumuko wa bei.

Kwa hivyo, wahitimu wataanza kulipa mapema zaidi na wale wanaopata zaidi ya kizingiti watakuwa na sehemu kubwa ya mshahara wao kulingana na makato ya mkopo wa wanafunzi.

Wanaharakati wameihimiza serikali kubadilisha kufungiwa kwa kodi. Pia wametaka kiwango cha chini cha ulipaji na kupunguzwa kwa ada za riba.

Kwa sasa, riba ya mikopo hii inahusishwa na kipimo cha mfumuko wa bei cha Fahirisi ya Bei za Rejareja (RPI), huku malipo ya ziada yakiongezeka hadi 3% kulingana na mapato.

Dame Meg Hillier, mwenyekiti wa Kamati ya Hazina, alisema mfumo wa mikopo ya wanafunzi umesaidia kupanua upatikanaji wa elimu ya juu lakini aliibua wasiwasi kuhusu kama mabadiliko ya sera yamewaathiri wahitimu isivyo haki.

Alisema: "Viwango vya juu vya riba na wakati mwingine viwango vya juu vya kodi ya chini vimesababisha wazi kutoridhika kwa wahitimu ambao huenda hawakuelewa kikamilifu masharti yao ya ulipaji na uwezekano wa kubadilika."

Dame Meg Hillier aliongeza kuwa uchunguzi huo utazingatia kama "nguzo za magoli zimehamishwa kwa njia ambayo si ya haki kwa wahitimu".

Uchunguzi huo unafuatia uchunguzi mpya wa jinsi mikopo ya wanafunzi ilivyowasilishwa kwa vijana hapo awali.

The BBC hapo awali iliripoti kwamba mawasilisho ya serikali kwa vijana muongo mmoja uliopita yalilinganisha ulipaji wa mikopo ya wanafunzi na mkataba wa simu wa pauni 30 kwa mwezi. Wawasilishaji pia waliombwa wasitumie neno “madeni".

Kiongozi wa zamani wa chama cha Liberal Democrats, Sir Nick Clegg, alikosoa muundo wa sasa wa ada ya masomo, akisema ni "fujo".

Idara ya Elimu ilisema ilirithi mfumo wa mikopo ya wanafunzi ulioundwa na serikali iliyopita.

Maafisa walisema kwamba kufungiwa kwa kizingiti cha ulipaji kulikusudiwa kusawazisha maslahi ya wahitimu na walipa kodi.

Msemaji alisema mfumo huo "unawalinda wahitimu wenye kipato cha chini" kupitia malipo yanayohusiana na mapato na salio la mikopo ambalo hufutwa baada ya muda uliowekwa.

Wakati wa kuonekana bungeni, Chansela Rachel Reeves alikiri matatizo makubwa ya kimuundo ndani ya mfumo.

Aliwaambia wabunge: "Ninatambua kwamba tulirithi mfumo ulioharibika linapokuja suala la fedha za wanafunzi, kama vile tulirithi NHS iliyoharibika, mfumo wa magereza na mengine mengi."

Vikundi vya wanafunzi na mashirika ya kampeni yamekaribisha uchunguzi huo na kutoa wito wa mageuzi yenye maana.

Chama cha Kitaifa cha Wanafunzi kilisema "kiko tayari kuchukua fursa hii kufanya kazi pamoja kurekebisha mikopo ya wanafunzi".

Wakati huo huo, kundi la Rethink Repayment lilisema uchunguzi huo unaweza kuonyesha uzoefu wa wahitimu wanaopambana na mfumo wa sasa.

Msemaji alisema uchunguzi huo utasikia kutoka kwa "idadi kubwa ya wafuasi wa kampeni yetu ambao wanazuiliwa na mikopo hii ya wanafunzi ya adhabu".

Kamati ya Hazina sasa inawaalika watu wenye umri wa miaka 16 na zaidi kushiriki uzoefu wao kupitia utafiti wa mtandaoni.

Ingawa uchunguzi utazingatia mfumo wa mikopo ya wanafunzi nchini Uingereza, mawasilisho kutoka sehemu zingine za Uingereza pia yanakaribishwa.